Sinds de invoering van de Omgevingswet werken gemeenten met de OPA en de BOPA. Beide begrippen vallen onder de omgevingsplanactiviteit, maar ze verschillen fundamenteel in toepassing. Voor vergunningverleners, toezichthouders en initiatiefnemers is het herkennen van dit verschil doorslaggevend. Je project staat namelijk of valt met de juiste route. Hieronder lees je waar het onderscheid vandaan komt en wanneer je met welke variant te maken krijgt.
Wat is een OPA?
Een OPA is een binnenplanse omgevingsplanactiviteit. Dat betekent dat een bouw- of gebruiksplan past binnen de regels die de gemeente al heeft vastgelegd in het omgevingsplan. Denk aan een dakkapel, een aanbouw of een functiewijziging die het omgevingsplan al toestaat. Bij een OPA toetst de gemeente jouw aanvraag aan bestaande regels. Er is dus geen sprake van een uitzondering, alleen van een beoordeling of jouw plan binnen de kaders past.
Gemeenten behandelen een OPA doorgaans sneller dan een BOPA, al verschilt dit per gemeente. Dat komt doordat er geen afwijking van het omgevingsplan nodig is. Voor initiatiefnemers is dit de gunstigste route, mits het plan daadwerkelijk aansluit bij de bestaande regelgeving. Past jouw plan net niet binnen het omgevingsplan? Dan kom je terecht bij de andere kant van het verhaal: de BOPA
Wat is een BOPA?
Een BOPA is een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Hierbij wijkt je plan af van het omgevingsplan dat de gemeente heeft vastgesteld. Toch hoeft dat geen probleem te zijn: de Omgevingswet biedt gemeenten de ruimte om zo’n afwijking toe te staan. Voorwaarde is een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Deze term verving de voorheen bekende eis van een goede ruimtelijke ordening.
Zowel de OPA als de BOPA lopen via een omgevingsvergunning. In de meeste gevallen is de gemeente het bevoegd gezag dat over de vergunning beslist. Loopt jouw gemeente vast op de instroom van dit soort aanvragen? Dan kan ondersteuning bij vergunningverlening van Lybrae uitkomst bieden. Bij een BOPA vraagt de gemeente doorgaans meer onderbouwing, omdat het plan buiten de bestaande kaders valt. Concreet gaat het vaak om een ruimtelijke onderbouwing, een participatieverslag en soms aanvullend onderzoek naar geluid, bodem of ecologie. Ook een uitgebreidere procedure met inspraak komt bij een BOPA vaker voor dan bij een OPA.
Verschil tussen OPA en BOPA in de praktijk
Het verschil zit vooral in de toetsing. Bij een OPA kijkt de gemeente of jouw plan past binnen bestaande regels. Bij een BOPA beoordeelt de gemeente juist of een afwijking van die regels verantwoord is. Dat heeft direct gevolgen voor drie zaken:
- de onderbouwing die je moet aanleveren;
- de hoeveelheid maatwerk die de gemeente toepast;
- de tijd die de procedure in beslag neemt.
Ook de procedure zelf verschilt. Een OPA wordt doorgaans volgens de reguliere voorbereidingsprocedure behandeld, met een beslistermijn van acht weken. Ook een BOPA doorloopt in beginsel deze procedure. Alleen in specifieke gevallen geldt de uitgebreide voorbereidingsprocedure. Dan gelden andere termijnen en is er ruimte voor zienswijzen van belanghebbenden voordat de gemeente een besluit neemt.
Welke route past bij jouw bouwplan?
In de praktijk bepaalt de gemeente, niet de initiatiefnemer, welke route van toepassing is. Past jouw bouwplan volledig binnen het geldende omgevingsplan? Dan gaat het meestal om een OPA. Wijkt je plan af, bijvoorbeeld bij herbestemming van een pand, dan is een BOPA waarschijnlijker.
Neem als voorbeeld een ondernemer die een kantoorpand ombouwt tot woningen. Staat het omgevingsplan al woonfuncties toe? Dan behandelt de gemeente dit als OPA. Laat het plan alleen kantoorfuncties toe? Dan is er sprake van een BOPA. De gemeente toetst dan of woningbouw op die plek past bij een evenwichtige toedeling van functies. Denk aan geluidhinder, parkeerdruk en de behoefte aan woningen in de buurt. De context van elk project bepaalt dus welke route van toepassing is.
Ook een vergunningsvrije route is mogelijk
OPA en BOPA zijn niet de enige twee uitkomsten. Voor bepaalde activiteiten heeft het Rijk vergunningvrije gevallen aangewezen. In die gevallen is geen omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit nodig. Afhankelijk van het type activiteit kan dit ook gelden wanneer de activiteit afwijkt van het omgevingsplan. Wel kunnen andere wettelijke regels of toestemmingen van toepassing blijven. Gemeenten mogen deze vergunningsvrije gevallen niet zelf weer vergunningsplichtig maken. Twijfel je of jouw plan vergunningsvrij is, of onder de OPA of BOPA valt? Dan is dat een van de eerste vragen die je bij de gemeente of een adviseur neerlegt.
Houd er daarnaast rekening mee dat niet elke gemeente al werkt met een volledig nieuw omgevingsplan. Tot 2032 loopt er een overgangsperiode waarin een tijdelijk deel (de oude bestemmingsplannen) en een nieuw deel naast elkaar bestaan. Dit kan invloed hebben op welke regels precies gelden voor jouw locatie.
Zo pak je OPA en BOPA praktisch aan
Het verschil tussen deze twee vergunningsroutes lijkt op papier technisch. Toch heeft het in de praktijk directe gevolgen voor doorlooptijd, onderbouwing en capaciteit. Voor gemeenten betekent dit vooral op tijd beleid en werkwijzen vaststellen. Voor ondernemers en particulieren betekent het vooral vroegtijdig duidelijkheid zoeken over de route die voor hun plan geldt.
Loop je binnen jouw organisatie tegen capaciteitsvraagstukken rond OPA- en BOPA-aanvragen aan, of zoek je ondersteuning bij een concreet omgevingsplan? Lybrae Omgevingsadvies denkt graag met je mee en helpt je op weg naar een passende oplossing. Wil je jezelf of je team eerst verdiepen in de systematiek achter de Omgevingswet? Bekijk dan de opleidingen van de Lybrae Academie.
Lybrae Omgevingsadvies helpt je graag, ook op afstand
Heb je een concreet vraagstuk, specialistische advies nodig of tijdelijke ondersteuning nodig? Lybrae Omgevingsadvies kan jouw gemeente ondersteunen bij het versnellen van woningbouwprojecten, van plan tot realisatie met bijvoorbeeld een BOPA procedure. Via ons aanvraagformulier doe je snel en eenvoudig een beroep op de expertise van Lybrae Omgevingsadvies. Neem gerust contact op met Bert van Oers via b.vanoers@lybrae.nl of 06 34 10 19 95 voor een vrijblijvende kennismaking.
